Dấu hiệu suy nhược cơ thể

Một vài ngày mệt sau đợt thiếu ngủ hoặc làm việc nhiều thường chưa đủ để kết luận cơ thể đang suy nhược. Điều đáng chú ý hơn là mức năng lượng giảm kéo dài hoặc lặp lại, khả năng thực hiện công việc quen thuộc kém đi và đi kèm những thay đổi khác về giấc ngủ, tinh thần hay thể chất.

Theo MedlinePlus, mệt mỏi là cảm giác thiếu năng lượng có khả năng cản trở hoạt động hằng ngày. Đây là một triệu chứng, không phải tên của một bệnh riêng, nên các dấu hiệu suy nhược cơ thể cần được nhìn theo cả cụm biểu hiện và diễn tiến thay vì dựa vào một triệu chứng đơn lẻ.

Nhóm biểu hiện dễ nhận ra nhất nằm ở sự thay đổi thể lực. Người trước đây có thể đi lại, làm việc nhà hoặc duy trì một ngày làm việc bình thường nay bắt đầu cảm thấy những hoạt động đó tiêu tốn nhiều sức hơn.
Các biểu hiện thường được mô tả gồm:

• Mệt mỏi, uể oải hoặc thiếu năng lượng lặp lại nhiều ngày.
• Nhanh xuống sức dù mức hoạt động không tăng đáng kể.
• Phải nghỉ giữa những công việc trước đây vẫn thực hiện liên tục.
• Cảm giác nặng nề, khó bắt đầu hoặc duy trì một hoạt động.
• Nghỉ ngơi giúp đỡ mệt ít hơn mong đợi hoặc vừa hoạt động lại đã nhanh chóng mất sức.

Merck Manual mô tả fatigue là tình trạng khó bắt đầu hoặc duy trì hoạt động do thiếu năng lượng, thường kéo theo nhu cầu nghỉ. Cách một người mô tả mức mệt cũng rất chủ quan, vì vậy cần so sánh với khả năng hoạt động trước đây của chính người đó thay vì dùng một ngưỡng chung cho tất cả mọi người.

Một điểm dễ nhầm là mệt không đồng nghĩa với yếu cơ thực sự. Người mệt vẫn có thể tạo lực bình thường nhưng cảm thấy thiếu năng lượng, còn yếu cơ thật sự khiến sức của một hoặc nhiều nhóm cơ giảm rõ khi thực hiện động tác.

Nếu trạng thái thiếu sức xuất hiện ngày càng rõ, bước tiếp theo không phải tự gắn tên bệnh mà nên xem thêm nguyên nhân suy nhược cơ thể để tìm yếu tố đứng phía sau

Suy giảm năng lượng thường không chỉ thể hiện ở cơ bắp. Một số người vẫn ngồi làm việc được nhưng nhận thấy đầu óc khó duy trì sự tỉnh táo, hiệu suất giảm hoặc cần nhiều thời gian hơn cho những công việc vốn quen thuộc.
Nhóm triệu chứng này có thể bao gồm:

• Khó ngủ, ngủ chập chờn hoặc thường xuyên thức giấc.
• Ngủ đủ giờ nhưng sáng dậy vẫn cảm thấy chưa hồi phục.
• Ban ngày lờ đờ, thiếu tỉnh táo.
• Khó tập trung lâu vào công việc hoặc cuộc trò chuyện.
• Dễ quên những việc vừa định làm.
• Tinh thần giảm hứng thú, dễ bực bội hoặc cảm thấy quá tải hơn trước.

Rối loạn giấc ngủ là một trong nhiều nguyên nhân có khả năng gây mệt kéo dài. Merck Manual cũng ghi nhận giấc ngủ không phục hồi, khó tập trung và giảm trí nhớ ngắn hạn có thể đi cùng một số tình trạng gây mệt mạn tính, nhưng các biểu hiện này không đặc hiệu cho riêng suy nhược cơ thể.

Cũng cần phân biệt buồn ngủ với mệt mỏi. Buồn ngủ chủ yếu là nhu cầu muốn ngủ, còn mệt thiên về thiếu năng lượng và động lực; hai trạng thái có thể cùng tồn tại nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Nếu mất ngủ trở thành biểu hiện nổi bật và kéo dài song song với tình trạng xuống sức, mối liên hệ giữa mất ngủ và suy nhược cơ thể cần được xem xét riêng thay vì mặc định mọi triệu chứng đều do thiếu ngủ.

Một số người nhận thấy sức khỏe sa sút cùng lúc với ăn uống thất thường. Cảm giác chán ăn, ăn ít hơn hoặc khó chịu ở đường tiêu hóa có thể làm lượng năng lượng và dưỡng chất đưa vào giảm, từ đó khiến tình trạng mệt trở nên rõ hơn.
Các biểu hiện có thể gặp gồm:

• Ăn không ngon hoặc nhanh thấy no.
• Buồn nôn hoặc khó chịu sau ăn.
• Đầy bụng, chướng hơi.
• Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài hay tái diễn.
• Sụt cân đi cùng giảm khẩu phần ăn.

Tuy nhiên, rối loạn tiêu hóa không phải dấu hiệu dùng để xác định suy nhược cơ thể. Chúng có thể liên quan đến chế độ ăn, thuốc đang sử dụng, bệnh tiêu hóa, rối loạn nội tiết hoặc nhiều vấn đề khác; Merck Manual ghi nhận giảm ăn, sụt cân và một số thay đổi tiêu hóa có thể xuất hiện trong tình trạng thiếu dinh dưỡng hoặc các bệnh gây mệt kéo dài.
Vì vậy, một người vừa mệt vừa ăn kém cần nhìn cả hai chiều: sức khỏe sa sút có thể làm giảm cảm giác ngon miệng, trong khi dinh dưỡng không đáp ứng lại khiến khả năng phục hồi kém đi. Phần lựa chọn thực phẩm và cách xây dựng bữa ăn nên được triển khai riêng trong nội dung suy nhược cơ thể nên ăn gì, thay vì dùng triệu chứng tiêu hóa để tự suy đoán nguyên nhân.

 

Đau mỏi cơ thể đôi lúc đi cùng trạng thái thiếu năng lượng, đặc biệt sau một giai đoạn ngủ kém, ít vận động, vận động quá sức hoặc mắc một vấn đề sức khỏe kéo dài. Cảm giác thường được mô tả là ê ẩm, nặng tay chân, nhanh mỏi hoặc khó duy trì một tư thế lâu.
Một số biểu hiện cần phân biệt gồm:

Merck Manual lưu ý rằng yếu cơ thực sự có thể bị người bệnh mô tả nhầm thành “mệt”. Khám sức cơ và đánh giá thần kinh giúp phân biệt tình trạng thiếu năng lượng toàn thân với giảm lực do bệnh thần kinh hoặc cơ.
Tương tự, run tay và chuột rút không nên được xem như “triệu chứng điển hình” chỉ của suy nhược. Nếu chúng xuất hiện rõ, tái diễn hoặc đi cùng yếu một vùng cơ thể, nội dung suy nhược cơ thể là bệnh gì sẽ phù hợp hơn để tìm hiểu các hướng bệnh lý cần được loại trừ.

 

Ngoài cảm giác mệt, một số thay đổi toàn thân giúp nhận ra vấn đề không còn đơn thuần là một ngày thiếu năng lượng. Những biểu hiện này có giá trị chủ yếu ở chỗ gợi ý cần tìm nguyên nhân, chứ không phải xác nhận một người đã mắc “bệnh suy nhược cơ thể”.
Có thể chú ý đến:

• Da hoặc niêm mạc nhợt hơn bình thường.
• Sụt cân không chủ ý.
• Ăn uống giảm rõ.
• Đánh trống ngực hoặc cảm nhận nhịp tim bất thường.
• Khát nước nhiều đi cùng tiểu nhiều.
• Sốt, vã mồ hôi về đêm hoặc cảm giác bệnh kéo dài.
• Tâm trạng thay đổi rõ, mất hứng thú với những hoạt động trước đây.
• Khả năng học tập, làm việc hoặc tự chăm sóc giảm đáng kể.

Ví dụ, NHS ghi nhận mệt kèm da nhợt, hồi hộp và khó thở có thể gợi ý thiếu máu thiếu sắt; mệt kèm khát nhiều, tiểu nhiều và sụt cân lại có thể liên quan đến đái tháo đường. Đây là lý do các biểu hiện toàn thân nên được đọc theo tổ hợp triệu chứng, không tách một dấu hiệu rồi quy ngay cho suy nhược.

Merck Manual cũng xem sụt cân kéo dài, sốt kéo dài hoặc đổ mồ hôi đêm, yếu cơ rõ cùng một số triệu chứng nghiêm trọng khác là các dấu hiệu cần được đánh giá kỹ hơn trong bối cảnh mệt kéo dài.
Do đó, mục tiêu của việc nhận diện triệu chứng suy nhược cơ thể không phải tự chẩn đoán, mà là nhận ra mức năng lượng và khả năng sinh hoạt đã thay đổi ra sao, những hệ cơ quan nào đang biểu hiện bất thường và tình trạng có đang tiến triển hay không. Nếu mệt ngày càng tăng, ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt hoặc đi cùng những triệu chứng bất thường nêu trên, cần chuyển sang đánh giá mức độ trong nội dung suy nhược cơ thể có nguy hiểm không và cân nhắc thăm khám để tìm nguyên nhân.

Nguồn tham khảo: MedlinePlus – U.S. National Library of Medicine; NHS; Merck Manual Professional Edition.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên môn Dược Bình Đông.

• Tác giả: Võ Ngọc Yến Nga

​

Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.


Công ty TNHH Dược phẩm Bình Đông - Bidophar

• Hotline: (028) 39 808 808
• Địa chỉ: 22 đường số 10, P. Bình Phú, TPHCM
• Website: https://www.binhdong.vn/
• Facebook: https://www.facebook.com/binhdong.vn/
• BIO: https://www.provecho.bio/@duocbinhdong/gioi-thieu-ve-cong-ty-tnhh-duoc-pham-binh-djong